बाल लैंगिक शोषण दिनविशेष
अल्पवयीन मुलांमुलींवरील बलात्कार माणुसकीला कलंक ; १८ नोव्हेंबर बालक लैंगिक शोषण, अत्याचार, हिंसेपासून संरक्षण आणि उपचार दिन

चांदा ब्लास्ट प्रतिनिधी. अतुल कोल्हे
भद्रावती :_ बाल लैंगिक शोषण, अत्याचार आणि हिंसेपासून संरक्षण आणि उपचार दिन- World Day for the Prevention of and Healing from Child Sexual Exploitation, Abuse, and Violence दरवर्षी १८ नोव्हेंबर रोजी साजरा केला जातो. या दिवसाचे उद्दिष्ट म्हणजे बालकांच्या शारीरिक आणि मानसिक आरोग्याचे संरक्षण करणे, त्यांना सुरक्षित आणि आदरपूर्वक वागणूक मिळावी यासाठी जागरूकता निर्माण करणे होय. आजच्या समाजात बालकांवरील लैंगिक अत्याचार, शोषण आणि हिंसा ही गंभीर समस्या बनली आहे, ती शिगेला पोचली आहे. जी त्यांच्या भावनिक आणि मानसिक विकासावर दीर्घकालीन परिणाम करते.
आज बाल लैंगिक अत्याचार निषेध दिवशी विविध संस्था आणि सामाजिक संघटना कार्यशाळा, जनजागृती कार्यक्रम, आणि चर्चासत्रांचे आयोजन करतात. या उपक्रमांमधून पालक, शिक्षक आणि समाजातील सर्व घटकांना बालकांच्या हक्कांविषयी माहिती दिली जाते आणि अत्याचाराचे संभाव्य संकेत ओळखण्याचे महत्त्व अधोरेखित केले जाते. हा दिवस बालकांना सुरक्षित वातावरणात वाढवण्याची प्रेरणा देतो, तसेच बाल अत्याचारांना प्रतिबंध करण्यासाठी आणि त्यांच्यावर परिणाम होऊ नये म्हणून सर्वांनी एकत्र येण्याची गरज अधोरेखित करतो. दरवर्षी १८ नोव्हेंबर रोजी जगभरात बाल लैंगिक शोषण आणि अत्याचार प्रतिबंध व निवारण दिन – World Day for the Prevention of and Healing from Child Sexual Exploitation, Abuse and Violence पाळला जातो. संयुक्त राष्ट्र महासभेने लहान मुलांचे लैंगिक शोषणापासून संरक्षण करणे आणि पीडित मुलांच्या पुनर्वसनाबाबत जनजागृती करणे या उद्देशाने हा दिवस घोषित केला आहे.
दिनाचे महत्त्व आणि पार्श्वभूमी: जागतिक जनजागृती. जगभरातील लहान मुलांवर होणारे ऑनलाइन आणि ऑफलाइन लैंगिक अत्याचार रोखण्यासाठी हा दिवस महत्त्वाची भूमिका बजावतो.
संयुक्त राष्ट्रांचा पुढाकार:
संयुक्त राष्ट्र महासभेने नोव्हेंबर २०२२ मध्ये ठराव मंजूर करून १८ नोव्हेंबर हा दिवस अधिकृतरीत्या पाळण्यास सुरुवात केली.
मौन सोडण्याचे आवाहन :
बाल लैंगिक अत्याचाराच्या घटनांवर पांघरूण न घालता त्याविरोधात उघडपणे बोलणे आणि दोषींना शिक्षा मिळवून देणे हा या दिवसाचा मुख्य संदेश आहे.
भारतातील कायदेशीर तरतूद (पोक्सो कायदा), पोक्सो कायदा २०१२ :
भारतात लहान मुलांचे लैंगिक गुन्ह्यांपासून संरक्षण करण्यासाठी पोक्सो कायदा ( POCSO Act ) लागू करण्यात आला आहे. १८ वर्षांखालील प्रत्येक व्यक्तीला या कायद्यांतर्गत ”बालक” मानले जाते.
लिंगनिरपेक्ष संरक्षण :
हा कायदा मुलगा आणि मुलगी असा कोणताही भेदभाव न करता दोघांनाही समान संरक्षण देतो.
जलदगती न्यायप्रक्रिया :
पीडित बालकांना लवकर न्याय मिळावा आणि त्यांची ओळख गुप्त राहावी यासाठी विशेष जलदगती न्यायालयांची तरतूद करण्यात आली आहे.
पालक आणि समाजाची जबाबदारी:
सुसंवाद साधणे- पालकांनी मुलांशी मोकळेपणाने संवाद साधावा आणि त्यांच्या दैनंदिन अनुभवांबद्दल विश्वासाने विचारपूस करावी.
सुरक्षित आणि असुरक्षित स्पर्श:
मुलांना लहान वयातच चांगला स्पर्श- Good Touch आणि वाईट स्पर्श- Bad Touch यातील फरक सोप्या भाषेत समजावून सांगावा.
मदत क्रमांक:
कोणत्याही बालकावर अत्याचार होत असल्याचे निदर्शनास आल्यास त्वरित १०९८ (चाइल्डलाइन ) या राष्ट्रीय हेल्पलाइन क्रमांकावर किंवा जवळच्या पोलीस ठाण्यात संपर्क साधावा.
दररोज टीव्ही आणि पेपरला बातमी एकतरी दिसते, “अल्पवयीन मुलीवर बलात्कार करून निर्घृण खून” यासाठीच आजचा जागतिक स्तरावर बाल लैंगिक शोषणाविरोधात जनजागृती करण्याचा दिवस; जागतिक स्तरावर असंख्य मुलांना लैंगिक शोषण, गैरवापर, हिंसाचार याचा जबरदस्त सामाना करावा लागतो. गेल्या काही काळात तर मुलांवरील अशा अत्याचाराच्या घटनांमध्ये मोठीच वाढ झालेली दिसून येते.
बाल लैंगिक शोषण ही एक जागतिक समस्या आहे, जिला कोणत्याही शारीरिक, आर्थिक, सामाजिक-आर्थिक, भौगोलिक, सांस्कृतिक किंवा लैंगिक सीमा लागू होत नाहीत.
बाल लैंगिक शोषणाचे (CSA) सर्व प्रकार हे मुलांच्या मानवाधिकारांचे गंभीर उल्लंघन असून कायद्यानुसार गुन्हा आहे आणि या गुन्ह्याचे परिणाम मुले, कुटुंबे आणि समाजावर दूरगामी असतात. संशोधनानुसार बाल लैंगिक शोषण म्हणजे प्रौढ आणि अल्पवयीन यांच्यातील किंवा दोन अल्पवयीनांमधील असे कोणतेही लैंगिक कृत्य, ज्यात एक जण दुसऱ्यावर सत्ता गाजवतो; तसेच एखाद्या मुलाला कोणत्याही प्रकारच्या लैंगिक कृत्यात सहभागी होण्यासाठी जबरदस्ती करणे, दबाव टाकणे किंवा पटवून देणे. यामध्ये शारीरिक स्पर्श न करता केल्या जाणाऱ्या कृत्यांचाही समावेश होतो, जसे की प्रदर्शनवाद, अश्लील साहित्याच्या संपर्कात येणे, परपीडेच्छा आणि फोन किंवा ऑनलाइनद्वारे लैंगिक स्वरूपाचा संवाद साधणे.
बाल लैंगिक शोषण म्हणजे काय? :
तर लैंगिक शोषण हे शारीरिक, शाब्दिक किंवा भावनिक स्वरूपाचे असू शकते. यामध्ये स्पर्शविरहित आणि स्पर्शयुक्त कृतींचा समावेश असू शकतो आणि त्यात खालील बाबींसह विविध प्रकारच्या वर्तणुकींचा समावेश असू शकतो, परंतु ते इतकेच मर्यादित नाही, संमती देण्याच्या वयाखालील मुलासोबत किंवा तरुण व्यक्तीसोबत योनिप्रवेशासह किंवा योनिप्रवेशाशिवाय केलेली लैंगिक कृत्ये. मुलाला कपडे काढायला किंवा हस्तमैथुन करायला भाग पाडणे, मुलाला, कपडे घातलेले असो वा नसो, अयोग्यरित्या स्पर्श करणे.
मुलासमोर कोणत्याही प्रकारची लैंगिक कृती करणे, ज्यामध्ये पॉर्नोग्राफी पाहण्याचाही समावेश आहे.
मुलांची लैंगिक छायाचित्रे घेणे, डाउनलोड करणे, पाहणे किंवा वितरित करणे, बाल लैंगिक शोषणाची छायाचित्रे बाळगण, वेबकॅम किंवा कोणत्याही रेकॉर्डिंग उपकरणासमोर मुलाला लैंगिक कृत्य करण्यास प्रोत्साहित करणे.
मुलाला, त्यांच्या पालकांना किंवा काळजीवाहकांना जाळ्यात ओढणे. मुलाला, त्यांच्या पालकांना किंवा काळजीवाहकांना जाळ्यात ओढणे म्हणजे काही गुन्हेगार ज्या पद्धतीने मुलांशी, पालकांशी, काळजीवाहकांशी, शिक्षकांशी आणि इतर मुलांशी नातेसंबंध निर्माण करून विश्वास संपादन करतात, जेणेकरून ते मुलाच्या जवळ जाऊन लैंगिक शोषणाची संधी निर्माण करू शकतील. हे ओळखणे कठीण असू शकते, कारण प्रत्यक्ष वर्तन हे अपमानास्पद किंवा लैंगिक स्वरूपाचे असेलच असे नाही. हे जाळ्यात ओढण्याचे प्रकार अनेकदा ऑनलाइन घडू शकतात.


