सणासुदीतच स्वस्त धान्य पुरवठ्याला ‘खो’!

चांदा ब्लास्ट प्रतिनिधी. राजेश डोंगरे

तांत्रिक यंत्रणेच्या दिरंगाईचा गरिबांना फटका

ऑक्टोबर महिन्याचे धान्य जुलैपासूनच स्वस्त धान्य दुकानात पडून; दसरा-दिवाळीच्या तोंडावर गरीब लाभार्थ्यांची परवड, पुरवठा सुरळीत करण्याची मागणी

गोंडपिपरी :_ सणासुदीचे दिवस सुरू असताना स्वस्त धान्य पुरवठा व्यवस्थेतील तांत्रिक अडचणींमुळे रेशन धान्य वितरणाला खीळ बसल्याचे चित्र समोर येत आहे. एका बाजूला दसरा-दिवाळीसारखे महत्त्वाचे सण जवळ आले असताना दुसऱ्या बाजूला गरजू आणि गरीब कुटुंबांना त्यांच्या हक्काच्या धान्यासाठी प्रतीक्षा करावी लागत आहे. पॉश (POS) मशीन बंद असल्याचे कारण पुढे केले जात असून, ऑक्टोबर महिन्याचे धान्य जुलै महिन्यापासूनच स्वस्त धान्य दुकानदारांकडे पडून असल्याची माहिती समोर येत आहे. तब्बल तीन महिन्यांचा कालावधी उलटूनही लाभार्थ्यांपर्यंत धान्य पोहोचले नसल्याने संबंधित यंत्रणेच्या कार्यपद्धतीवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित होत आहे.

*तीन महिने उलटले, तरी धान्य वितरणाचा प्रश्न कायम*

सार्वजनिक वितरण व्यवस्थेच्या माध्यमातून गरीब आणि गरजू कुटुंबांना शासनाकडून स्वस्त दरात किंवा नियमानुसार मोफत धान्य उपलब्ध करून दिले जाते. मात्र, संबंधित धान्य दुकानात उपलब्ध असूनही तांत्रिक प्रक्रियेतील अडथळ्यांमुळे लाभार्थ्यांना ते मिळत नसेल, तर या व्यवस्थेचा नेमका उपयोग काय, असा सवाल उपस्थित होत आहे.

ऑक्टोबर महिन्याच्या धान्याबाबत जुलै महिन्यापासूनच प्रक्रिया प्रलंबित असल्याचे सांगितले जात आहे. धान्य दुकानात उपलब्ध असतानाही ते लाभार्थ्यांना वितरित करता येत नसल्याची परिस्थिती निर्माण झाल्याने रेशन कार्डधारकांना अडचणींचा सामना करावा लागत आहे.

*पॉश मशीन बंद; एनआयसी यंत्रणेच्या प्रक्रियेकडे बोट*

धान्य वितरणात पॉश मशीन बंद असल्याचे कारण सांगितले जात आहे. तसेच, एनआयसी (NIC) यंत्रणेकडून संबंधित धान्याची नोंद अथवा आवश्यक प्रक्रिया अद्याप पूर्ण झाली नसल्यामुळे वितरण रखडल्याचे सांगण्यात येत आहे.

मात्र, तांत्रिक यंत्रणेतील अडचणी दूर करण्याची जबाबदारी नेमकी कोणाची, तसेच या प्रक्रियेला विलंब का होत आहे, असे प्रश्न आता उपस्थित होत आहेत. शासनाच्या वितरण व्यवस्थेतील तांत्रिक अडचणींचा भार सामान्य लाभार्थ्यांनी का सोसावा, असा सवालही नागरिकांकडून विचारला जात आहे.

*दसरा-दिवाळीच्या सणांवर संकटाचे सावट*

दसरा आणि दिवाळी हे आनंदाचे, उत्साहाचे आणि कुटुंबासोबत सण साजरे करण्याचे दिवस आहेत. मात्र, रोजच्या उदरनिर्वाहासाठी संघर्ष करणाऱ्या कुटुंबांसाठी रेशनच्या धान्याला विशेष महत्त्व असते. घरातील अन्नधान्याचा खर्च भागविण्यासाठी अनेक कुटुंबे सार्वजनिक वितरण व्यवस्थेवर अवलंबून असतात.

अशा परिस्थितीत सणासुदीच्या काळातच धान्य वितरण रखडल्यास गरीब कुटुंबांचे आर्थिक गणित बिघडण्याची शक्यता आहे. बाजारातून महाग दराने धान्य खरेदी करणे प्रत्येक कुटुंबाला परवडणारे नसते. त्यामुळे धान्य उपलब्ध असूनही केवळ तांत्रिक कारणांमुळे ते मिळत नसल्यास लाभार्थ्यांच्या अडचणी अधिक वाढत आहेत.

*दुष्काळी परिस्थितीत गरिबांच्या अडचणींत भर*

दुष्काळाचे संकट, वाढता घरखर्च आणि रोजच्या गरजा भागविण्याची धडपड अशा अनेक समस्यांना सामान्य नागरिकांना सामोरे जावे लागत आहे. अशा वेळी शासनाच्या अन्नधान्य वितरण व्यवस्थेकडून वेळेत मदत मिळणे अपेक्षित असते.

मात्र, तांत्रिक अडचणींच्या नावाखाली धान्य वितरणास विलंब होत असल्यास त्याचा सर्वाधिक फटका आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकांना बसतो. गरिबांच्या ताटातील अन्नाचा प्रश्न केवळ तांत्रिक प्रक्रियेपुरता मर्यादित नसून तो त्यांच्या दैनंदिन जगण्याशी संबंधित आहे. त्यामुळे या प्रश्नाकडे प्रशासनाने गांभीर्याने पाहण्याची गरज आहे.

*प्रशासनाने तातडीने हस्तक्षेप करण्याची गरज*

स्वस्त धान्य वितरणातील अडथळे दूर करण्यासाठी संबंधित पुरवठा विभाग, तहसील प्रशासन आणि तांत्रिक यंत्रणेने समन्वयाने काम करणे आवश्यक आहे. पॉश मशीनमधील अडचणी नेमक्या काय आहेत, एनआयसी स्तरावर कोणती प्रक्रिया प्रलंबित आहे आणि धान्य वितरण पूर्ववत होण्यासाठी किती कालावधी लागणार आहे, याबाबत स्पष्टता येणे गरजेचे आहे.

प्रशासनाने तातडीने दखल घेऊन पुढील उपाययोजना कराव्यात, अशी मागणी पुढे येत आहे. पॉश मशीनमधील तांत्रिक अडचणी तातडीने दूर कराव्यात, एनआयसी यंत्रणेकडून प्रलंबित असलेली प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी पाठपुरावा करावा, स्वस्त धान्य दुकानात उपलब्ध असलेल्या धान्याचे नियमानुसार त्वरित वितरण सुरू करावे, लाभार्थ्यांना धान्य वितरणाच्या निश्चित वेळापत्रकाबाबत स्पष्ट माहिती द्यावी, विलंबास कारणीभूत ठरलेल्या बाबींची चौकशी करून जबाबदारी निश्चित करावी.

*हक्काच्या धान्यासाठी आणखी किती प्रतीक्षा?*

शासनाकडून गरिबांसाठी राबविण्यात येणाऱ्या सार्वजनिक वितरण व्यवस्थेचा मुख्य उद्देश पात्र लाभार्थ्यांना वेळेत अन्नधान्य उपलब्ध करून देणे हा आहे. मात्र, धान्य दुकानात उपलब्ध असूनही तांत्रिक अडचणींमुळे त्याचे वितरण होत नसेल, तर संबंधित यंत्रणेच्या कार्यक्षमतेबाबत प्रश्न निर्माण होणे स्वाभाविक आहे.

दसरा-दिवाळीसारखे सण जवळ आले असताना गरीब कुटुंबांना त्यांच्या हक्काच्या धान्यासाठी प्रतीक्षा करावी लागणे ही चिंतेची बाब आहे. त्यामुळे प्रशासनाने केवळ तांत्रिक अडचणींचे कारण न देता त्या तातडीने दूर करून धान्य वितरण सुरळीत करावे, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.

सणासुदीच्या काळात गरिबांच्या ताटातील अन्नाचा प्रश्न निर्माण होऊ नये, यासाठी प्रशासन आता तरी जागे होणार का? की तांत्रिक अडथळ्यांच्या प्रतीक्षेत लाभार्थ्यांची परवड सुरूच राहणार, हा प्रश्न उपस्थित होत आहे.