उसगावातील पॉवर प्लांटवर गंभीर प्रश्नचिन्ह

चांदा ब्लास्ट

घुग्घूस/चंद्रपूर : घुग्घूस पोलीस ठाण्याच्या हद्दीतील उसगाव येथे असलेल्या एका पॉवर प्लांटवर गेल्या अनेक महिन्यांपासून पर्यावरणीय नियमांचे उल्लंघन करून मोठ्या प्रमाणात प्रदूषण पसरवल्याचा आरोप स्थानिक नागरिकांकडून केला जात आहे. नागरिकांच्या म्हणण्यानुसार, प्लांटच्या चिमण्यांतून सतत बाहेर पडणारा दाट धूर परिसरातील गावांतील नागरिकांच्या आरोग्यासह पर्यावरणासाठी गंभीर धोका निर्माण करत आहे. मात्र, संबंधित विभागांकडून अद्याप कोणतीही प्रभावी कारवाई होताना दिसत नाही.

सर्वात मोठा प्रश्न असा उपस्थित होत आहे की, महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळ (MPCB), जिल्हा प्रशासन, पंचायत समिती, जिल्हा परिषद तसेच इतर संबंधित यंत्रणा या प्रकरणात मौन का बाळगून आहेत? जर प्रदूषण नियंत्रण नियमांचे उल्लंघन होत असेल, तर संबंधित कंपनीविरुद्ध पर्यावरणविषयक कायद्यांनुसार अद्याप गुन्हा दाखल का करण्यात आलेला नाही?

स्थानिक नागरिकांमध्ये घुग्घूस पोलीस ठाणे आणि जिल्हा पोलीस प्रशासनाच्या भूमिकेबाबतही चर्चा सुरू आहे. नागरिकांचे म्हणणे आहे की, एखादा सर्वसामान्य नागरिक कायदा मोडल्यास त्याच्यावर तात्काळ कारवाई केली जाते; मात्र अनेक वर्षांपासून प्रदूषणाचे आरोप झेलणाऱ्या कंपनीविरोधात कठोर कायदेशीर पावले का उचलली जात नाहीत? हा प्रशासनाचा निष्काळजीपणा आहे की एखाद्या प्रकारची संगनमताची शंका आहे?

परिसरातील नागरिकांचा आरोप आहे की, घुग्घूस आणि आसपासच्या गावांमध्ये कर्करोग, क्षयरोग (टीबी), दमा, यकृत व मूत्रपिंडाशी संबंधित आजार तसेच हृदयविकाराचा झटका, पक्षाघात, त्वचारोग, केस गळणे, डोळ्यांची जळजळ आणि कानांच्या समस्या वाढत आहेत. नागरिकांचे म्हणणे आहे की, या आजारांची आकडेवारी सरकारी रुग्णालयांमध्येही पाहता येऊ शकते. तथापि, या आजारांचा संबंधित उद्योगाशी थेट संबंध आहे की नाही, याची खात्री वैज्ञानिक आणि वैद्यकीय तपासणीनंतरच होऊ शकते. मात्र, नागरिकांच्या चिंता दिवसेंदिवस वाढत आहेत.

स्थानिक नागरिकांचे असेही म्हणणे आहे की, डॉक्टर आणि आरोग्य कर्मचारी आपल्या हक्कांसाठी आंदोलन करतात, विविध राजकीय पक्ष विविध प्रश्नांवर रस्त्यावर उतरतात; मात्र पर्यावरण आणि जनआरोग्याशी संबंधित इतक्या गंभीर विषयावर व्यापक जनआंदोलन का होत नाही? जर प्रदूषण खरोखरच अनेक आजारांचे मूळ कारण असेल, तर जबाबदार व्यक्तींविरुद्ध कायदेशीर कारवाईची मागणी अधिक तीव्रतेने का केली जात नाही?

जनतेमध्ये अशीही चर्चा आहे की, जे नेते कालपर्यंत प्रदूषणाविरोधात आंदोलन करत होते, सत्तेत आल्यानंतर त्यांचा आवाज का शांत झाला? त्याचबरोबर विरोधकांची भूमिकाही प्रश्नांच्या भोवऱ्यात सापडली आहे. पर्यावरण आणि आरोग्य यांसारख्या महत्त्वाच्या विषयांवर सत्ताधारी आणि विरोधक या दोघांचीही शांतता अनेक शंका निर्माण करत असल्याचे नागरिकांचे म्हणणे आहे.

आता परिसरातील जनता विचारत आहे की, ही परिस्थिती आणखी किती काळ सुरू राहणार? प्रशासन एखाद्या मोठ्या दुर्घटनेची वाट पाहत आहे का? औद्योगिक विकासाच्या नावाखाली पर्यावरणीय नियमांची पायमल्ली केली जात आहे का? की प्रदूषण नियंत्रणाचे नियम आणि निकष केवळ कागदोपत्रीच मर्यादित राहिले आहेत?

या सर्व प्रश्नांची स्पष्ट उत्तरे प्रशासन, प्रदूषण नियंत्रण मंडळ आणि संबंधित कंपनीने जनतेसमोर मांडणे आवश्यक आहे. कारण हा विषय केवळ पर्यावरणाचा नसून हजारो नागरिकांच्या आरोग्य आणि भवितव्याशी निगडित आहे.