धाबा _ हिवरा तलावात पाणी, मात्र नहराच्या दुरावस्थेमुळे शेतीला पाणी मिळण्यास अडचण

चांदा ब्लास्ट प्रतिनिधी. राजेश डोंगरे

धाबा–हिवरा परिसरातील शेतकऱ्यांसाठी सिंचनाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा असलेल्या धाबा–हिवरा तलावाचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर आला आहे. तब्बल ३५ वर्षांपूर्वी या तलावाचे बांधकाम करण्यात आले. तलावाची निर्मिती झाल्यानंतर पाणीपुरवठा समितीची स्थापना करण्यात आली. समितीच्या माध्यमातून विविध छोटी-मोठी कामे करण्यात आली; तसेच कालांतराने पाटबंधारे विभागाकडून तलाव परिसरातील पूल, लहान-मोठी बांधकामे व इतर कामे करण्यात आली. मात्र, शेतकऱ्यांच्या प्रत्यक्ष शेतीपर्यंत सिंचनाचे पाणी पोहोचविणाऱ्या नहराचा मूलभूत प्रश्न आजही कायम आहे.

तलावात पाणीसाठा उपलब्ध असतानाही नहराची दुरुस्ती व देखभाल योग्य पद्धतीने झालेली नसल्याने या पाण्याचा अपेक्षित लाभ शेतकऱ्यांना मिळत नाही. नहराच्या पारी जुन्या झाल्या असून अनेक ठिकाणी त्या दबलेल्या व जीर्ण अवस्थेत असल्याचे शेतकऱ्यांचे म्हणणे आहे. परिणामी नहरातून सोडलेले पाणी मोठ्या प्रमाणात वाटेतच वाया जाते. शेतीला आवश्यक असलेले पाणी शेतापर्यंत पोहोचण्यापूर्वीच गळती व इतर अडचणींमुळे कमी होते.

सिंचनासाठी तलाव उभारून ३५ वर्षांचा कालावधी उलटला असतानाही नहराची परिस्थिती सुधारलेली नसल्याने शेतकऱ्यांमध्ये नाराजी आहे. पाणीसाठा असूनही त्याचा योग्य पद्धतीने वापर करता येत नसेल, तर एवढ्या मोठ्या सिंचन प्रकल्पाचा उद्देशच काय, असा सवाल शेतकरी उपस्थित करीत आहेत.

नहराची दुरवस्था केवळ पाण्याची नासाडी करणारी नसून त्याचा थेट परिणाम शेती उत्पादनावर होत आहे. खरीप हंगामात पावसावर अवलंबून असलेल्या शेतकऱ्यांना पावसाने दडी मारल्यास तलावाच्या पाण्याचा आधार मिळणे अपेक्षित असते. मात्र नहर सक्षम नसल्यामुळे उपलब्ध पाणी शेतीपर्यंत पोहोचविणे कठीण होत आहे. त्यामुळे सिंचनाची सोय असूनही शेतकऱ्यांना पाण्यासाठी संघर्ष करावा लागत आहे.

तलावाच्या निर्मितीला ३५ वर्षे पूर्ण झाली असून संबंधित विभागाने प्रत्यक्ष पाहणी करून नहराची सद्यस्थिती तपासावी, आवश्यक ठिकाणी नहराच्या पारी मजबूत कराव्यात, गळतीची ठिकाणे दुरुस्त करावीत आणि संपूर्ण नहराचे आवश्यकतेनुसार नूतनीकरण करावे, अशी मागणी होत आहे.

तलावातील उपलब्ध पाण्याचा योग्य वापर करून ते शेतीच्या क्षेत्रापर्यंत प्रभावीपणे पोहोचविणे ही सिंचन प्रकल्पाची मूलभूत गरज आहे. त्यामुळे नहराच्या कामासाठी तातडीने प्रशासकीय मंजुरी, निधी उपलब्ध करून प्रत्यक्ष काम सुरू करण्याची मागणी धाबा–हिवरा तलावाखालील शेतकऱ्यांनी केली आहे.

नहराचा प्रश्न तातडीने मार्गी न लागल्यास शेतकऱ्यांना सोबत घेऊन तीव्र आंदोलन उभारण्याचा इशाराही शेतकऱ्यांनी दिला आहे. प्रशासनाने शेतकऱ्यांच्या संयमाची आणखी परीक्षा न घेता या प्रश्नाकडे गांभीर्याने पाहावे, अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली आहे.

“तलावात पाणी आहे, मात्र नहराच्या दुरवस्थेमुळे ते शेतापर्यंत पोहोचत नाही. नहराच्या दुरुस्तीची आणखी प्रतीक्षा नको. नहराचे काम तातडीने मंजूर करून पूर्ण करावे आणि शेतकऱ्यांच्या सिंचनाच्या प्रश्नाला कायमचा पूर्णविराम द्यावा,” अशी मागणी धाबा–हिवरा तलावाखालील शेतकऱ्यांनी केली आहे.

शेतकऱ्यांच्या शेतीला सिंचनाची सुविधा उपलब्ध करून देणे, तलावातील पाण्याची नासाडी रोखणे आणि उपलब्ध जलसाठ्याचा पूर्ण क्षमतेने वापर करणे यासाठी संबंधित पाटबंधारे विभाग व प्रशासनाने तातडीने ठोस निर्णय घेणे आवश्यक आहे. अन्यथा नहराच्या प्रश्नावर आंदोलनाचा मार्ग स्वीकारावा लागेल, असा इशारा शेतकऱ्यांनी दिला आहे