घुग्घुसमध्ये प्रदूषणाचा ‘मृत्यूचा सावट’

चांदा ब्लास्ट

घुग्घुस (जि. चंद्रपूर) येथील औद्योगिक परिसरात वाढते प्रदूषण आता केवळ पर्यावरणाचा विषय राहिलेला नाही, तर जनजीवनावर घोंगावणारे गंभीर संकट बनले आहे. धूळ, धूर आणि विषारी वायूंमध्ये श्वास घेण्यास भाग पडलेल्या नागरिकांचा संयम संपत चालला आहे. मात्र या समस्येच्या तोडग्यासाठी कोणतीही ठोस आणि निर्णायक कारवाई होताना दिसत नाही.

स्थानिक नागरिकांचा आरोप आहे की परिसरातील काही कंपन्या नियमांना हरताळ फासून उत्पादन वाढवण्यात गुंतल्या आहेत, तर प्रदूषण नियंत्रणाचे उपाय फक्त कागदोपत्रीच मर्यादित आहेत. परिस्थिती इतकी गंभीर झाली आहे की नागरिक याला “संथ मृत्यू” असे संबोधू लागले आहेत. लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि रुग्णांमध्ये श्वसनविकार तसेच त्वचारोगांच्या तक्रारी सातत्याने वाढत असल्याचे सांगितले जाते.

लोकप्रतिनिधींच्या भूमिकेवर सर्वाधिक प्रश्न उपस्थित होत आहेत. सत्तेचा वापर जनहितासाठी करण्याऐवजी काही लोकप्रतिनिधी कंपन्यांच्या दबावाखाली काम करत असल्याचा आरोप नागरिक करत आहेत. निवडणुकीच्या वेळी मोठमोठी आश्वासने देणारे नेते सध्या मात्र मौन बाळगून असल्याची टीका होत आहे.

दरम्यान, महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळ (चंद्रपूर कार्यालय) यांच्या कार्यपद्धतीवरही प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. प्रदूषण मोजणी प्रक्रियेत पारदर्शकतेचा अभाव असल्याचा तसेच नागरिकांच्या तक्रारींवर अपेक्षित तत्परता दाखवली जात नसल्याचा आरोप होत आहे. जिल्हा प्रशासन आणि पोलीस यंत्रणेच्या भूमिकेवरही बोट ठेवले जात असून, जनआरोग्याशी संबंधित प्रश्नांवर प्रशासनाची निष्क्रियता गंभीर चिंतेचा विषय ठरत आहे.

नागरिकांची मागणी आहे की वेळेत कठोर पावले उचलावीत. नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या कंपनी व्यवस्थापनाविरुद्ध आणि संबंधित अधिकाऱ्यांविरुद्ध गैरइरादतन मनुष्यवधासह कठोर कलमांखाली गुन्हे दाखल करावेत, जेणेकरून भविष्यात जनआरोग्याशी खेळ करण्याचे धाडस कोणी करणार नाही.

घुग्घुसच्या रस्त्यांवर सध्या एकच प्रश्न घुमत आहे — विकासाची किंमत नागरिकांच्या आरोग्य आणि जीवावर मोजली जाणार का? प्रशासन आणि लोकप्रतिनिधींनी तातडीने लक्ष न दिल्यास, हा वाढता रोष मोठ्या जनआंदोलनाचे रूप धारण करू शकतो.